آشنايي با رشته IT در دانشگاه‌هاي كشور

  رشته مهندسي فناوري اطلاعات يا همان IT ، زيرمجموعه گروه فني و مهندسي در دانشگاه محسوب مي‌شود. اين رشته دانشي را به مخاطب منتقل مي‌كند كه به واسطه آن روش‌هاي جمع‌آوري اطلاعات، استفاده و انتقال آن امكان پذير باشد.

  در راستاي ايجاد تغييرات بنيادين و منطقي و دستيابي به نيروهاي متخصص و كارآمد رشته فناوري اطلاعات به‌ صورت متمركز و غيرمتمركز در مراكز آموزش عالي از جمله دانشگاه‌هاي كشور ارايه مي‌شود. در واقع مي‌توان گفت ورود رشته IT به مجموع رشته‌هاي ارايه شده در دانشگاه‌هاي كشور به ابتداي سال 1380 و هم‌ زمان با اوج گرفتن مباحث مربوط به فناوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطاتي در ايران باز مي‌گردد.

  اما در سال 1381 بود كه رشته مهندسي فناوري اطلاعات به‌طور رسمي در مقطع كارشناسي و كارشناسي ارشد مورد پذيرش وزارت علوم، تحقيقات و فناوري قرار گرفت. به گونه‌اي كه رشته مهندسي فناوري اطلاعات در پايه ليسانس به ‌طور هم ‌زمان در سه دانشگاه علم و صنعت، اميركبير و شيراز تدريس شد. از آن پس تاكنون رشته IT در مقاطع تحصيلي مختلف و توسط دانشگاه دولتي و غيردولتي به متقاضيان يادگيري اين علم آموزش داده مي‌شود و با وجود نوپايي خود از طرفداران قابل توجهي برخوردار است.

  ماهيت رشته فناوري اطلاعات

  پيش از هر چيز بهتر است ابتدا به ماهيت رشته فناوري اطلاعات در ايران بپردازيم. رشته IT در ايران ماهيتي ميان‌ رشته‌اي دارد. به اين مفهوم كه رشته‌اي خالص نيست و از تلفيق رشته‌هايي نظير مديريت، مهندسي صنايع، مهندسي الكترونيك و مهندسي كامپيوتر به‌ويژه نرم‌افزار به‌وجود آمده است.

  ماهيت ميان‌ رشته‌اي فناوري اطلاعات باعث شده است هم‌اكنون دانشگاه‌هاي مختلفي چون تربيت‌مدرس، خواجه‌نصير، تهران، اميركبير، صنعتي شريف و علم و صنعت در مقطع كارشناسي ارشد، برخي دانشكده‌هاي فني دانشگاه آزاد اسلامي و سراسري در مقطع كارشناسي و دانشگاه‌هاي علمي–كاربردي و پودماني در مقطع كارداني به ارايه اين رشته بپردازند.

  گفتني است رشته فناوري اطلاعات در دوره كارداني بيشتر به ارائه مسايل مربوط به وب مي‌پردازد. در دوره كارشناسي نيز متقاضيان را با عمليات شبكه و امور اجرا كردن آن در سازمان‌ها آشنا مي‌كند و در پايان اين دوره، به مرور وارد مباحث مديريت پروژه مي‌شود. البته قابل ذكر است كارشناسي ارشد IT داراي گرايش‌هاي عمده‌اي نظير تجارت الكترونيكي، سيستم‌هاي چندرسانه‌اي، مديريت سيستم‌هاي اطلاعاتي، امنيت اطلاعات، شبكه‌هاي كامپيوتري و مهندسي فناوري اطلاعات است كه برخي از اين گرايش‌ها در دانشگاه‌هاي ايران ارايه مي‌شود.

  در دوره كارشناسي ارشد نيز ضمن تكميل مديريت پروژه به ارايه راه‌حل‌هاي مناسب براي مسايل پيچيده سازماني مي‌پردازد. هرچند مقطع دكتراي فناوري اطلاعات در ايران ارايه نمي‌شود، اما انجام امور تحقيقاتي و دستيابي به نظريه‌هاي جديد از محورهاي اصلي در اين مقطع محسوب مي‌شود.

  دروس رشته فناوري اطلاعات

  بر اساس اين گزارش، رشته IT مانند بسياري رشته‌هاي ديگر داراي دروس پايه، اصلي، تخصصي و عمومي است. دروس پايه در مقطع كارشناسي معمولا شامل رياضي، معادلات ديفرانسيل، آمار و احتمالات مهندسي، فيزيك و كارگاه عمومي است. دروس اصلي شامل ساختمان‌هاي گسسته، مباني كامپيوتر و برنامه‌سازي، زبان ماشين و برنامه‌نويسي سيستم، ساختمان داده‌ها، مدارهاي منطقي، معماري كامپيوتر، برنامه‌سازي پيشرفته، سيستم‌هاي عامل، پايگاه داده‌ها و طراحي الگوريتم‌هاست.

  همچنين مهندسي نرم‌افزار، شبكه‌هاي كامپيوتري، مباني الكترونيك ديجيتال، هوش مصنوعي، اصول و مباني مديريت، مباني اقتصاد مهندسي، آزمايشگاه شبكه، آزمايشگاه پايگاه داده‌ها، شيوه ارايه مطالب علمي و فني، زبان تخصصي و آزمايشگاه سيستم‌عامل از ديگر دروس اصلي اين رشته به‌شمار مي‌رود.

  در نهايت اينكه دروس تخصصي نيز به مباني فناوري اطلاعات، مهندسي فناوري اطلاعات، تجارت الكترونيكي، مديريت و كنترل پروژه‌هاي IT، برنامه‌ريزي استراتژيك IT، آموزش الكترونيكي، محيط‌هاي چندرسانه‌اي، پروژه IT و كارآموزي تقسيم مي‌شود.

  با توجه به توسعه سيستم‌هاي اطلاعاتي، تجارت الكترونيكي، آموزش مجازي و بسياري از مفاهيم ديگر در اين زمينه، اهميت اين رشته بيش از پيش مشخص مي‌گردد. دانش آموختگان در اين رشته مي‌توانند در نهايت جزو نيروهاي حركتي عصر انقلاب اطلاعات باشند.

   دروس دوره كارشناسي ارشد :

  •   دانش زير بنائي (دروس اصلي پايه) 6 واحد
  •   دانش عمليات تخصصي (دروس اصلي تخصصي) 9 واحد
  •   دانش يك حوزه تخصصي (دروس اختياري) 9 واحد
  •   سمينار و روش تحقيق در فناوري اطلاعات 2 واحد
  •   پروژه كارشناسي ارشد 6 واحد

  براي پذيرفته شدگاني كه رشته كارشناسي آنها IT نبوده است حداكثر شش واحد جبراني بصورت پيش نياز ارايه مي شود.

  • دروس اصلي - (مشترك)

          -مديريت و برنامه ريزي منابع اطلاعاتي

          -مهندسي مجدد الكترونيكي فرايندهاي كسب و كار

  • دروس تخصصي ( ITC )

          - شبكه هاي كامييوتري و انتقال داده ها

          - ارزيابي عملكرد سيستم هاي كامپيوتري

          - سيستم هاي خبره و مهندسي دانش

  • دروس تخصصي ( ITS)

          - واسط هاي تجارت الكترونيك

          - بازاريابي استراتژيك بر روي اينترنت

          - استراتژي تكنولوژي اطلاعات

  فقدان منابع آموزشي مناسب

  شايد رشته فناوري اطلاعات را بتوان از جمله معدود رشته‌هايي دانست كه به‌علت فقدان منابع درسي و آموزشي مناسب به‌شدت در فقر به‌سر مي‌برد. اين رشته در حالي در دانشگاه‌هاي كشور تدريس مي‌شود كه كتب درسي ارايه شده فاصله بسيار زيادي با مراجع روز دنيا دارند.

  كارشناسان معتقدند هرچند پويايي اين رشته مي‌تواند مانعي جهت توليد سريع منابع مناسب در حوزه مذكور باشد، اما بايد در نظر گرفت كه عمر آموزشي كتب رشته فناوري اطلاعات نيز بسيار كوتاه است، زيرا دانش روز دنيا در زمينه IT به‌سرعت در حال تغيير و تكامل است. در اين ميان هرچند استفاده از منابع انگليسي مي‌تواند كمك بسياري به دانش‌آموختگان اين رشته كند، اما نبايد فراموش كرد آموزش دانش انگليسي هنوز در ميان بسياري از جوانان كشور ما عموميت نيافته است و در ضمن تامين منابع انگليسي مستلزم صرف هزينه فراواني است و براي تمام متقاضيان مقدور نيست.

  بر اساس اين گزارش تدريس برخي كتاب‌هاي قديمي در دانشگاه‌ها نيز در بسياري مواقع باعث سردرگمي دانشجويان اين رشته پس از فارغ‌التحصيلي مي‌شود. در اين زمينه مي‌توان به تدريس زبان برنامه‌نويسي پاسكال در برخي مراكز دانشگاهي اشاره كرد كه سال‌هاست از رده خارج شده است. كما اينكه تدريس علوم جديد در قالب جزوه‌هاي آموزشي مي‌تواند تا اندازه‌اي به حل اين مشكل كمك كند.

  توجه به نيازهاي بازار كار

  يكي از مهم‌ترين عوامل جذب نيرو در بازار كار توجه به نيازهاي جامعه هنگام تربيت دانش‌آموختگان است. دكتر جلالي، در مورد نياز فعلي بازار كار ايران در زمينه IT چنين اظهار مي‌كند: در حال حاضر بازار كار ايران، بيش از هر چيز به تكنسين فناوري اطلاعات نياز دارد كه اين امر مستلزم تحصيل در پايه كارداني است، زيرا امروزه بسياري از مراكز نظير مدارس، بانك‌ها و غيره به سيستم كامپيوتر مجهز هستند و به افرادي نيازمندند كه قادر به نگهداري و پشتيباني از آن‌ها باشد و اين اقدام نه به مهندس احتياج دارد و نه فرد ديپلمه توانايي انجام اين كار را دارد.

  لذا با توجه به رشد فناوري اطلاعات در كشور، زماني به يك مهندس IT احتياج خواهيم داشت كه برنامه‌هاي وسيع و مديريتي در اين حوزه داشته باشيم و IT تا لايه‌هاي عمقي جامعه نيز پيش رفته باشد.

  توصيه به علاقه‌مندان رشته IT

  در پايان بد نيست توصيه‌اي نيز به افرادي داشته باشيم كه مايلند در اين رشته به تحصيل بپردازند. كارشناسان معتقدند با توجه به وضعيت كنوني رشته IT در كشور، بهتر است افرادي به تحصيل در اين علم بپردازند كه مي‌خواهند بلافاصله پس از اتمام تحصيلات وارد بازار كار شوند، يعني به عبارت ديگر تصميم به ادامه تحصيل در سطوح بالاتر را ندارند.

  لذا چنانچه فردي مي‌خواهد به تحصيل در سطوح ارشد و دكترا در زمينه IT بپردازد، بهتر است ابتدا با مهندسي كامپيوتر (نرم‌افزار) به تقويت پايه علمي خود اقدام كند و سپس در مقاطع بعدي به رشته فناوري اطلاعات بپردازد، زيرا فراگيري رشته IT با پايه نرم‌افزار مي‌تواند زمينه‌هاي يادگيري بهتر اين رشته را ايجاد كند.

  منبع :خبرگزاري ايرنا

  
  
back
طراحي شده توسط مرکز خدمات کامپيوتري دفتر برنامه ريزي و تاليف کتب درسي