ويكي‌پديا، فرصت يا تهديد
 

مترجم :پوريا ناظمي

   بسياري از كساني كه به دنبال تحقيقات سريع هستند، دركي از دوران پيش از ويكي‌پديا ندارند، دوراني كه سال 2001 ميلادي آغاز شد. ويكي‌پديا را در اين سال جيمي والس و لري سنگر ابداع و راه‌اندازي كردند. ويكي‌پديا خود را اين گونه تعريف مي‌كند: دانش‌نامه‌اي رايگان، بر پايه فناوري شبكه، چند زبانه و ساخته‌شده براساس همكاري داوطلبان.

  شايد خود اين دو بنيانگذار نيز فكر نمي‌كردند در 8 سال فعاليت اين دايره‌المعارف داراي 13 ميليون مدخل شود كه تنها 3 ميليون مدخل آن به زبان انگليسي نگارش يافته است. اينك ويكي پديا مرجع مهمي در جهان اينترنت است و بسياري از سايت‌ها توضيحات كلمات و اصطلاحات خود را با پيوندهاي اينترنتي به مقالات اين سايت ارجاع مي‌دهند. گوگل لينك صفحات مربوط به اين دانشنامه را در بالاترين سطح نتايج خود هنگام جستجوي واژه‌ها نشان مي‌دهد.

  ويژگي مهم اين دايره‌ا ‌لمعارف‌ نسبت به دايره‌المعارف‌‌هاي ديگر، تيم نويسندگان آن است. در واقع برخلاف دايره‌المعارف‌هاي رايج، همه مردم مي‌توانند اين دايره`‌المعارف را بنويسند يا آن را ويرايش كنند. ويكي بر مبناي مشاركت عمومي بنا شده است و توسعه خود را مديون همين امر مي‌داند. اين ايده در ابتدا با شك و شبهه فراواني همراه بود اگر همه مردم بتوانند در نگارش يا ويرايش يك دايره‌المعارف مرجع همكاري كنند چطور مي‌توان به آن اعتماد كرد.

  بنيانگذاران معتقد بودند فشار اجتماعي مردم و به ويژه طبقه فرهنگي در طول زمان اين مشكل را حل خواهد كرد و از سوي ديگر، بي‌نام بودن نويسندگان، نپرداختن حق الزحمه به آنها و نداشتن هيچ نوع حقي بر نوشته از سوي نويسندگان آن باعث خواهد شد تعداد مزاحم كمتري به عمد اطلاعات غلط را وارد مجموعه كنند و اطلاعات غلط از سوي افراد با صلاحيت صحيح مي‌شود. طي زمان در كمال تعجب، اين ايده موفق از آب در آمد. بسياري از سازمان‌ها و افراد به كمك ويكي آمدند و آن را به مرجعي به روز، دقيق و قابل اعتماد و توسعه يابنده تبديل كردند.

  اين موفقيت كه در كنار ارائه روش‌هاي ويرايشي، طراحي لايه‌هايي براي جلوگيري از نفوذ اسپم‌ها و خرابكاري‌هاي هدفمند و منع نويسندگان از نگارش درباره برخي موضوعات يا حذف برخي مقالات پس از بحث‌هاي داخلي باعث شد اعتبار ويكي افزايش يابد ، اما اعتماد بيش از اندازه به اين پديده جديد مي‌تواند مصيبت‌بار باشد.

  روزنامه‌نگاران يكي از مشتري‌هاي اصلي ويكي به‌شمار مي‌روند. زيرا اطلاعات رايگان در اختيار روزنامه‌نگاران قرار دارد و آنها مي‌توانند با كمك اين داده‌ها مطالب خود را مستند كنند.

  با گسترش ويكي فارسي ارجاعات به صفحات فارسي نيز افزايش يافت و اينك برخي نويسندگان ويكي را فصل الخطاب بحث‌ها مي دانند، اما اين اعتماد تا كجا بايد ادامه يابد؟

  ويكي‌پديا با تمام رشدش هنوز آسيب‌پذير است هزاران اشتباه كوچك و ده‌ها اشتباه بزرگ تاكنون در اين دايره ‌المعارف كشف شده‌اند كه برخلاف انتظار، مدت طولاني دوام آورده‌اند

  بسياري از مطالب ويكي فارسي هنوز مورد شبهه است و گاه مترجماني كه براي افزايش تعداد مقالات فارسي ترجمه‌هاي سريعي از ويكي انگليسي براي اين صفحه آماده مي‌كنند، در دام اشتباهات ترجمه‌اي مي‌افتند و مشكل وقتي بروز مي‌كند كه ما به عنوان مرجع خبري، به سراغ اين منابع مي‌رويم و اشتباهات سهوي نويسندگان يكباره خود را در متن‌هاي دقيقي كه بايد اطلاعاتي قابل اعتماد براي خوانندگان فراهم آورد، بروز مي‌كند.

  ويكي پديا كمك بزرگي به روزنامه‌نگاران در كنار بقيه مردم كرده است؛ اما اگر كسي ويكي را پايان كار تحقيق و تحقيق را به معني جستجو در ويكي بداند به يقين خود را در خطر جدي اشتباهات گاه مهلك قرار داده است.

  خواندن مقاله ويكي پديا درباره يك موضوع مي‌تواند شروعي براي يك بررسي باشد. بيشتر اوقات لينك‌هاي بخش منابع ويكي از كل مطالب آن با اهميت‌تر هستند، چون جستجوگر را به سمت مطالب دست اول‌تر راهنمايي مي‌كنند و از طريق آن مي‌توان داده‌هاي خود را توسعه داد.

  همه ما ويكي را به عنوان ابزاري از دنياي مدرن پذيرفته‌ايم. اين موجود دوست داشتني رشدي بسيار سريع‌تر از آنچه تصورش را مي‌رفت بروز داده است.بنابر اين مي توان گفت ويكي پديا از يك سو دروازه‌هاي منابع گسترده‌اي را پيش‌روي ما گشوده و از سوي ديگر ما را در مقابل تهديد اطلاعات نادرست قرار مي‌دهد.

  منبع : جام جم آنلاين

  
  
back
طراحي شده توسط مرکز خدمات کامپيوتري دفتر برنامه ريزي و تاليف کتب درسي