Spywareجاسوس اينترنتي

 تهيه و تنظيم : فرح نجفي جيلاني – كارشناس گروه درسي رايانه دفتر برنامه ريزي و تاليف كتب درسي

  مقدمه:

  اينترنت با سرعتي باورنکردني همچنان به رشد خود ادامه مي‌دهد و اين پديده نسبتاً جديد مورد توجه تمامي افراد و سازمان‌ها با اهداف مثبت و منفي قرار گرفته است. استفاده از اينترنت براي آگهي‌هاي تجاري و بازرگاني از جمله موارد فوق است. در صورتي که فرآيند پخش آگهي‌هاي تجاري با آگاهي و رضايت استفاده‌کننده اينترنت باشد نمي‌توان چندان بر آن خرده گرفت ولي در صورتي که فرآيند فوق بدون آگاهي و يا کسب مجوز کاربران انجام شود و با نصب يک برنامه ناخواسته از سيستم‌هاي آنان براي ارسال آگهي‌هاي تجاري استفاده شود، حريم خصوصي کاربران در معرض تهديد قرار گرفته و اين موضوع مي‌تواند پيامدهاي بمراتب خطرناک‌تري را بدنبال داشته باشد و آن زماني است که اينگونه نرم افزارها از محدوده وظايف خود تعدي نموده و اقدام به جمع‌آوري و ارسال اطلاعات شخصي کاربران، بدون آگاهي و رضايت آنان مي‌نمايند. ما امروزه شاهد تولد نسل جديدي از نرم‌افزارهاي جاسوسي هستيم که از آنان با نام ‏Spyware‏ ياد مي‌گردد. نصب اينگونه نرم‌افزارهاي ناخواسته، مسائل متعددي را براي کاربران به دنبال خواهد داشت.‏

  SpyWare‏ چيست؟

‏  Spyware، نرم‌افزاري است که بدون آگاهي و يا اجازه کاربران اقدام به جمع‌آوري اطلاعات شخصي آنان مي‌نمايد. اطلاعات جمع‌آوري شده مي‌تواند شامل ليست سايت‌هاي مشاهده شده توسط کاربر و يا اطلاعات به مراتب حساس‌تري نظير نام و رمزعبور باشد. به اين نوع برنامه‌ها ‏adware‏ نيز گفته مي‌شود. نرم‌افزارهاي فوق پس از نصب بر روي رايانه قادر به ارسال آگهي‌هاي تجاري ‏pop-up، هدايت مرورگر به وب‌سايت‌هايي خاص، ارسال ليست سايت‌هاي مشاهده شده توسط کاربر و يا مانيتورينگ عملکرد کاربران در زمان اتصال به اينترنت هستند. برخي از برنامه‌هاي ‏Spyware‏ قادر به رديابي و تشخيص اطلاعات تايپ شده از طريق صفحه کليد نيز هستند. با توجه به انجام پردازش‌هاي اضافي توسط اينگونه نرم‌افزارها، سيستم‌هاي کاربران کند و کارآيي آنان بطرز محسوسي کاهش خواهد يافت. در صورت دريافت موزيک از طريق برنامه‌هاي اشتراک فايل، بازي‌هاي رايگان از سايت‌هاي ناامن و يا ساير نرم‌افزارها از منابع ناشناخته، شرايط لازم به منظور نصب اينگونه نرم‌افزارها و در نهايت آلودگي سيستم فراهم مي‌گردد.

     نحوه ي تشخيص ‏Spyware‏

     علائم زير مي‌تواند نشان‌دهنده ي نصب ‏ Spyware‏ بر روي يک رايانه باشد:

     نمايش مستمر پنجره‌هاي ‏pop-up‏ آگهي

     هدايت ناخواسته کاربران به وب‌سايت‌هايي که هرگز نام آنان در مرورگر تايپ نشده است.

     نصب ‏Toolbars‏ جديد و ناخواسته در مرورگر وب

     تغيير ناگهاني و غيرمنتظره صفحه اصلي مرورگر (‏home page‏)

     تغيير موتور جستجوي مرتبط با مرورگر پس از کليک بر روي دکمه ‏Search‏ همراه مرورگر

     عدم‌عملکرد صحيح برخي کليدها در مرورگر (نظير کليد ‏Tab‏ زماني که بر روي فيلدهاي يک فرم حرکت مي‌شود)

     نمايش تصادفي پيام‌هاي خطا

     کاهش ملموس سرعت رايانه در زمان فعال نمودن برنامه‌ها و يا انجام عملياتي خاص (ذخيره فايل‌ها و...)

     فعال شدن مرورگر و به دنبال آن وب سايت‌هاي آگهي بدون انجام عملياتي خاص توسط کاربر

     عدم‌کارکرد صحيح لينک‌هاي همراه يک برنامه

     توقف ناگهاني و غيرمنتظره مرورگر وب

     عدم‌عملکرد صحيح برخي از عناصر سيستم عامل و يا ساير برنامه‌ها

  نحوه پيشگيري از نصب ‏Spyware‏

     عدم کليک بر روي لينک‌هاي موجود در پنجره‌هاي ‏pop-up‏: با توجه به اين که پنجره‌هاي ‏pop-up‏ اغلب محصول و يا نوع خاصي از ‏Spyware‏ هستند و کليک بر روي آنان مي‌تواند باعث نصب يک نرم‌افزار ‏Spyware‏ گردد. براي بستن اين نوع پنجره‌ها از دكمه ي  در ‏title bar‏ استفاده شود.

     پاسخ منفي به سؤالات ناخواسته: در صورت برخورد با جعبه‌هاي محاوره‌اي که درخواست اجراي يک برنامه را نموده و يا قصد انجام عمليات خاص ديگري را دارند، همواره گزينه ي ‏NO‏ و يا ‏Cancel‏ انتخاب شود. در موارد خاص مي‌توان از دكمه ي  موجود در ‏title bar‏ استفاده نمود.

      دقت لازم در خصوص دريافت نرم‌افزارهاي رايگان از اينترنت: سايت‌هاي زيادي اقدام به ارائه ‏Toolbar‏‌هاي سفارشي و يا ويژگي‌هاي خاص ديگري مي‌نمايند. تا زماني که نسبت به ايمن بودن اين نوع سايت‌ها اطمينان حاصل نشده است نمي‌بايست فايل و يا برنامه‌اي را از طريق آنان ‏Download‏ نمود.

      عدم کليک بر روي لينک‌هاي موجود در ‏Email‏ که ادعاي ارائه ي يک نرم افزار ‏Anti-Spyware‏ را دارند. نظير ويروس‌هاي رايانه اي، لينک‌هاي موجود در نامه‌هاي الکترونيکي ممکن است اهداف سودمندي را دنبال ننموده و نصب ‏Spyware‏ بر روي سيستم شما را بدنبال داشته باشند.

  علاوه بر موارد فوق و خصوصاً در مواردي که احساس مي‌شود بر روي رايانه ‏Spyware‏ نصب شده است و قصد داشته باشيم عملکرد آن را به حداقل مقدار خود برسانيم مي‌توان عمليات زير را انجام داد:

  اعمال محدوديت در رابطه با پنجره‌هاي ‏Pop-up‏ و کوکي ازطريق تنظيمات برنامه مرورگر: پنجره‌هاي ‏pop-up‏ توسط نوع خاصي از اسکريپت‌ها و يا محتويات فعال (اپلت‌هاي جاوا، کنترل‌هاي اکتيوايکس) ايجاد مي شوند. با تنظيم مناسب پارامترهاي برنامه مرورگر، مي‌توان محدوديت لازم دراجراي اسکريپت‌ها، اپلت‌هاي جاوا، کنترل‌هاي اکتيو ايکس و تعداد پنجره‌هاي ‏pop-up‏ را اعمال نمود. عملکرد برخي از کوکي‌ها مشابه ‏Spyware‏ هستند چراکه از طريق آنان مشخص خواهد شد که شما چه وب سايت‌هايي را مشاهده نموده ايد. با تنظيم پارامترهاي برنامه مرورگر مي‌توان محدوديت لازم در خصوص ايجاد کوکي‌ها را اعمال نمود.

  ‏ نحوه ي حذف ‏Spyware‏

     اجراي يک برنامه ضدويروس و پويش کامل رايانه : برخي از نرم‌افزارهاي آنتي ويروس قادر به يافتن و حذف برنامه‌هاي ‏Spyware‏ هستند.

     اجراي يک برنامه معتبر که مختص حذف ‏Spyware‏ طراحي شده است. تعداد زيادي از توليدکنندگان محصولاتي را به منظور شناسايي و حذف برنامه‌هاي ‏Spyware، ارائه داده‌اند.

  Spybot،PestPatrol،SpySweeper ‎نمونه‌هايي در اين زمينه هستند.

  منبع:
  
back
 
طراحي شده توسط مرکز خدمات کامپيوتري دفتر برنامه ريزي و تاليف کتب درسي