جاوا اسكريپت چيست؟

 نويسنده: احسان قره چاهي

  مقدمه:

  وب جهاني در ابتدا رسانه اي محسوب مي شد كه چيزي بيشتر از متن در خود نداشت. در واقع نسخه اوليه HTML حتي قابليت تعريف يك تصوير را نيز در صفحه نداشت. اما سايت هاي وب امروزي مي توانند شامل قابليت هاي بسياري، از جمله تصوير گرافيكي، صوت، انيميشن، ويدئو و ساير مطالب چند رسانه اي باشند.
  در همين راستا، زبان هاي اسكريپت نويسي وب، مانند جاوا اسكريپت ، يكي از ساده ترين روش هاي ايجاد رابطه متقابل با كاربران و خلق جلوه هاي ديناميك محسوب مي شوند.

  اصول اسكريپت نويسي در صفحات وب

  اساسا كاربران، براي منتقل كردن دستورات خود به رايانه، از زبان هاي برنامه نويسي مانند c ، Basic و جاوا اسكريپت استفاده مي كنند. اگر شما با HTML آشنا باشيد ، بايد گفت كه حداقل يك زبان برنامه نويسي رايانه اي را مي شناسيد. به كمك HTML مي توان ساختار يك صفحه وب را تعريف كرد.
  مرورگر نيز با اطاعت از اين دستورات ، ظاهر صفحه را بر اساس ساختار مورد نظر تنظيم مي نمايد. از آن جا كه HTML يك زبان علامت گذاري ساده متن مي باشد، نمي توان با كاربران رابطه متقابل ايجاد كند و يا بر اساس شروط خاصي تصميماتي را اتخاذ نمايد. در واقع براي انجام اعمالي از اين قبيل ، بايد از زبان هاي پيچيده تري كمك گرفت . چنين زباني مي تواند يك زبان برنامه نويسي و يا يك زبان اسكريپت نويسي باشد.
  ضمن اين كه اكثر زبان هاي برنامه نويسي پيچيده هستند و در مقابل، زبان هاي اسكريپت نويسي معمولا از ساختار ساده تري برخوردارند. در اين زبان ها مي توان به كمك دستوراتي ساده، برخي از عمليات مورد نظر را انجام داد.
  زبان هاي اسكريپت نويسي را مي توان با دستورات HTML تركيب كرده و مجموعه آن ها را در يك سند HTML نوشت. چنين سندي مي توان يك صفحه پويا و ديناميك وب را ايجاد نمايد.

  اسكريپت ها و برنامه ها

  دستورات جاوا اسكريپت براي اجرا شدن به يك مرورگر وب و يا به طور كلي به نرم افزار مفسر جاوا اسكريپت نياز دارند. همچنين بعضي از زبان هاي برنامه نويسي بايد قبل از اجرا، به كدهاي زبان هاي ماشين ترجمه شده و يا به اصطلاح كامپايل شوند.در مقابل دستورات جاوا اسكريپت در هنگام اجرا، تفسير مي گردند. به عبارت ديگر مرورگر با خواندن هر يك از اين دستورات، بلافاصله آن ها را تفسير و اجرا مي كند.
  توجه داشته باشيد، زبان هايي كه تفسير مي شوند، يك مزيت بزرگ دارند و آن اين است كه نوشتن و يا تغيير دادن دستورات چنين زباني بسيار ساده است. مثلا تغيير يك برنامه جاوا اسكريپت به سادگي تغيير دادن دستورات HTML در يك سند HTML مي باشد. اين تغييرات به محض بار شدن مجدد سند، در صفحات وب اعمال خواهد شد.
  جاوا اسكريپت براي اولين بار ، توسط شركت نت اسكيپ توسعه يافته و در مرورگر Netscape Navigator به كار گرفته شد. اين زبان ، اولين زبان اسكريپتي در عرصه وب به شمار رفته و پر استفاده ترين زبان اسكريپتي مي باشد.
  جاوا اسكريپت در ابتدا Live Script نام داشت و در سال 1995 در نسخه دوم Netscape Navigator به كار گرفته شد و سپس به دليل رابطه اي كه با جاوا برقرار نمود، جاوا اسكريپت نام گرفت.
  آموختن جاوا اسكريپت تقريبا به سادگي آموختن HTML است. دستورات اين زبان مي تواند مستقيما در يك سند HTML قرار بگيرد.
  موارد زير را مي توان از جمله قابليت هاي دانست كه اين زبان به صفحات وب اضافه مي كند:
      افزودن پيغام هاي متحرك و متغيير در نوار وضعيت مرورگر
      بررسي محتويات يك پرسش نامه و انجام عمليات لازم بر روي آن قبل از ارسال پرسش نامه به سوي سرويس دهنده.
      نمايش پيغام دلخواه براي كاربر، چه داخل صفحه وب و چه از طريق پنجره هاي هشدار
      ساخت انيميشن و يا تصاويري كه در اثر حركت يا كليك كردن ماوس تغيير مي يابد.
      تشخيص نوع مرورگر و نمايش دادن مطالب بر اساس آن.
      قرار دادن ساعت ها يا همان زمان سنج هاي زيبا در صفحات وب
      ايجاد Background زيبا براي صفحات وب
      ايجاد Navigator Bar در صفحات وب.
      تشخيص برنامه هاي اتصالي نصب شده و هشدار به كاربران، در صورت نياز به يك برنامه اتصالي خاص.
      و ...
  البته موارد ذكر شده، تنها نمونه هاي اندكي از قابليت هايي هستند كه جاوا اسكريپت مي تواند به يك صفحه وب بيفزايد.به گونه اي كه با استفاده از اين زبان مي توان برنامه هاي كاملي را در يك صفحه خلق كرد.

  چگونه جاوا اسكريپت در يك صفحه وب قرار مي گيرد؟

   همانطور كه مي دانيد، زبان و فرمت مشهور و پرطرفدار HTML (Hyper text Markup Language) زبان استاندارد خلق صفحات وب مي باشد.
  ليست شماره 1، يك سند ساده HTML را نشان مي دهد.
  اين سند از يك قسمت سر(Head) كه بين دستورات  …  قرار گرفته و يك قسمت بدنه (body) كه بوسيله دستورات  …  مشخص گرديده، تشكيل شده است. ضمن اينكه براي افزودن دستورات جاوا اسكريپت به يك صفحه ، بايد از دستور بهره جست.

  ليست شماره 1- يك سند ساده HTML

 
 
 Our Home Page
 
 
 Computer Departeman
 Welcome To Our Web Page.
 
 

  ليست شماره 2، دستور به مرورگر مي فهماند كه از اين قسمت سند، تا هنگاميكه به دستور پاياني برخورد كند، با دستور جاوا اسكريپت مواجه خواهد بود. ليست شماره 2 يك عبارت جاوا اسكريپت را در يك سند HTML نشان مي دهد.
  ليست شماره 2: يك سند HTML ساده به همراه يك عبارت جاوا اسكريپت
 
 
 Our Home Page
 
 
 Computer Departeman
 Welcome To Our Web Page.
 document.write(document.lastmodified);
 
 

  در اين مثال ،اسكريپت در قسمت بدنه سند HTML قرار گرفته است. به هر حال دستورات اسكريپت مي توانند در هر يك از 4 قسمت زير قرار گيرند:
      در قسمت بدنه سند:
  در اين صورت خروجي اسكريپت به عنوان قسمتي از سند HTML در داخل مرورگر باز شده و نمايش داده مي شود.
      در قسمت سر سند(بين دستورات آغازين و پاياني ):
  اسكريپت هايي كه در اين قسمت قرار مي گيرند، بلاقاصله اجرا نخواهند شد، اما ساير اجزا و اسكريپت هاي سند مي توانند به اين اسكريپت ها ارجاع شوند. معمولا قسمت سر سند، براي قرار دادن توابع جاوا اسكريپت مورد استفاده قرار مي گيرد.(توابع گروهي از دستورات هستند كه با يك ارجاع، اجرا مي شوند.)
      درون يك سندHTML:
  چنين عبارت هايي، كنترل گرهاي حوادث ناميده مي شوند و مي توانند حوادث خاصي را با آن دستور HTML فعال نمايند. كنترل گرهاي حوادث در واقع نوع خاصي از اسكريپت محسوب مي شوند كه به دستور نياز نداند.
      در يك فايل جداگانه:
  جاوا اسكريپت از فايل هاي خارجي با پسوند .js پشتيباني مي كند. اين فايل ها مي توانند حاوي اسكريپت هايي باشند كه از داخل يك سند HTML به آن ها ارجاع داده مي شوند. براي اين كار بايستي نام فايل خارجي را در كنار دستور ذكر نمود

  در پايان با آرزوي موفقيت براي شما عزيزان علاقمند به اين مباحث ، اين نكته را متذكر مي شوم كه شما مي توانيد كدهاي javascript و DHtml را از آدرس هاي زير دريافت نموده و با توضيحات داده شده و ويرايش كردن آن ها را در وب سايت يا وبلاگ خود استفاده نمايد.

  www.dynamicdrive.com

  http://javascript.internet.com

  www.javascriptkit.com

  منبع:
  ماهنامه دانش و كامپيوتر - شماره ي 39
  
back
 
طراحي شده توسط مرکز خدمات کامپيوتري دفتر برنامه ريزي و تاليف کتب درسي