رجيستري چيست؟

تهيه و گردآوري : فرح نجفی جیلانی

 

 برای نصب از روش بوت دوگانه یا Dual boot استفاده می کنیم. یعنی Windows و Linux را باهم روی یک کامپیوتر داریم و در زمان بوت شدن یک منو به ما اجازه می دهد تا یکی از سیستم عامل ها را انتخاب کنیم.
 اين امکان در رجيستري سيستم نهفته است. رجيستري انبار مرکزي است که ويندوز از آن براي ذخيره همه اطلاعات مربوط به پيکر بندي سيستم استفاده مي کند .
 در واقع رجيستري را مي توان به عنوان يک بانک اطلاعاتي معرفي کرد که براي نگهداري تنظيمات نسخه هاي 32 بيتي ويندوز مانند ويندوز 95 به بعد مورد استفاده قرار مي گيرد و شامل اطلاعاتي است که براي تمام قطعات سخت افزاري ، نرم افزاري ، و تنظيمات مربوط به کاربران و خود سيستم عامل مورد استفاده قرار مي گيرد. هر زمان که کاربري تغييري در تنظيمات مربوط به Control Panel ، File Associations يا System Policies ايجاد کند و يا نرم افزار جديدي را نصب کند، اين تغييرات در رجيستري ويندوز ثبت شده و باقي مي مانند.

تاريخچه ي فايل هاي پيکربندي سيستم

 در زمان سيستم عاملDOS و ويندوز نگارش 1 اطلاعات سيستمي در دو فايل مشهور به نامهاي CONFIG.SYS و AUTOEXEC.BAT ذخيره مي شدند.
 با ظهور ويندوز نگارش 2 دو فايل جديد SYSTEM.INI, WIN.INI ايجاد شدند. اين دو فايل که به آنها " فايلهاي شروع به کار اوليه" (initialization files) نيز گفته مي شد ، همانند فايل هاي قديمي تر ، فايلهاي متني ساده اي بودند . وظيفه ي WIN.INI ذخيره کردن اطلاعات پيکر بندي مربوط به ويندوز و برنامه هاي کاربردي تحت آن، و وظيفه ي SYSTEM.INI ذخيره کردن اطلاعات مربوط به سخت افزار و پارامترهاي سيستمي بود.
 ويندوز 0/3 علاوه بر دو فايل قبلي( WIN.INI وSYSTEM.INI ) چندين فايل INI جديد را نيز دارا بود. از جمله براي Program Manager فايل PROGRAM.INI و برايFile Manager فايلWINFILE.INI و براي Control Panel فايل CONTROL.INI و غيره .
 ويندوز 1/3 داراي يک بانک اطلاعاتي( database) بود که از آن براي ثبت اطلاعات مربوط به برنامه هاي کاربردي استفاده مي شد.
 تعداد زياد فايلهاي INI باعث سردرگمي کاربران و ناظران سيستم مي شد . از آنجاييکه اين فايلهاي INI فايلهايي متني (text) بودند که در فهرست اصلي ويندوز قرار مي گرفتند، همواره در معرض خطر بودند. احتمال زيادي وجود داشت که با زدن يک دکمه توسط يک نفر تازه کار اين فايلها حذف شوند . افراد کمي بودند که مي دانستند در هر فايل INI کدام پارامترها ذخيره شده اند. هيچ مکانيزمي براي کمک به کاربر در يافتن پارامترهاي مورد نياز در يک فايلINI بزرگ وجود نداشت.
 براي حل همه اين مشکلات، طراحان ويندوز 95 تصميم گرفتند که در ويندوز 95 يک تحول بزرگ بوجود آورند. به اين منظور رجيستري را به يک بانک اطلاعات مرکزي تبديل کردند که همه پارامترهاي سيستم و برنامه هاي کاربردي را در خود جاي دهد.
 رجيستري نه تنها مکاني براي ذخيره کردن پارامترهاي سخت افزاري و سيستم عامل است، بلکه برنامه هاي کاربردي نيز مي توانند براي ذخيره کردن پارامترهاي خود، به جاي استفاده از فايلهاي INI جداگانه از رجيستري براي اين کار استفاده کنند.
 در ويندوز 98 ، رجيستري همچنان ساختاري مشابه ويندوز 95 داشت. فايلهاي رجيستري در ويندوز 98 داراي ويژگيهاي Hidden (پنهان)، System (سيستمي) وRead-only (فقط خواندني) بودند. بنابراين احتمال آنکه بطور تصادفي حذف شوند از بين رفت. حتي اگر کاربري به طريقي اين فايلها را حذف کند باز هم ويندوز 98 کپي هاي پشتيباني از آنها درست کرده است که توسط آنها براحتي مي تواند فايلهاي رجيستري قبلي را بازگرداند.
 فايل هايي که رجيستري را تشکيل مي دهند، بسته به نسخه ويندوز ، در مکان خاصي نگهداري مي شوند. اين فايل ها در ويندوز 95 و 98 با نام هاي USER.DAT و SYSTEM.DAT در پوشه ي ويندوز قرار دارند.
 در ويندوز ME علاوه بر اين دو فايل ، فايل CLASSES.DAT نيز اضافه شده است.
 نسخه هاي NT/2000 ويندوز، فايلها در آدرس SystemRoot\System32\Config قرار گرفته اند. اين فايلها را نمي توان به صورت مستقيم ويرايش کرد و براي چنين کاري نياز به ابزار ي به نام "ويرايشگر رجيستري" مي باشد .

آشنايي با برنامه ي ويرايشگر رجيستري

 اگر لازم باشد که يک ورودي رجيستري را مشاهده کرده يا تغيير دهيد، مي توانيد از برنامه خدماتي Registry Editor استفاده کنيد. اين برنامه همه ي بانک اطلاعات رجيستري را بصورت سلسله مراتب درختي نمايش مي دهد. در رجيستري برخلاف ساير برنامه هاي موجود در ويندوز ، خبري از پنجره ها و منوهاي گرافيکي نيست، اما با استفاده از آن مي توان به قدرتي دست يافت که اين قابليت ها در هيچ روش ديگري وجود ندارد .
 دسترسي به اين برنامه، به سادگي دسترسي به برنامه هاي ديگر نيست. در واقع مي توان آن را بعنوان يکي از برنامه هاي پشت پرده ويندوز دانست.
 براي اجراي اين برنامه مي توانيد دستور Regedit را در کادر Run منوي Start وارد کنيد.
 تذکر : از آنجا که هر نوع تغيير غير اصولي در رجيستري ويندوز سبب از کار افتادن برنامه ها و حتي خود سيستم عامل مي شود و همچنين ساختار اطلاعات در آن به نحو پيچيده اي است که ممکن است هر کاربرتازه کاري را دچار سردرگمي کند ، توصيه مي شود قبل از شروع به انجام تغييرات، اقدام به تهيه نسخه ي پشتيبان از اين برنامه کنيد. بدين منظور يکي از روشهاي زير را بکار گيريد :

الف) استفاده از System Restore

 اين برنامه تحت ويندوز هاي Xp و ME قابل اجرا است. براي استفاده از اين برنامه، قبل از تغيير در رجيستري بر روي دكمه Start کليک کرده و گزينه Accessories را از منوي Programs انتخاب کنيد. سپس در System Tools گزينه System Restore را انتخاب کنيد و در پنجره ي ظاهر شده گزينه Create a restore pointرا انتخاب كنيد . دكمه Next را كليك كرده و دستورالعمل ها را دنبال کنيد.

ب) استفاده از ويرايشگر رجيستري

 کاربران ويندوز 2000 مي توانند با استفاده از گزينه Export موجود در برنامه Regedit اقدام به تهيه پشتيبان از رجيستري کنند. بدين منظور با اجراي دستور Regedit در گزينه Run منوي Start برنامه ويرايشگر رجيستري را فعال کنيد . سپس گزينه Export Registry File را انتخاب کنيد .
 کاربران ويندوز XP نيز مي توانند با اجراي برنامه ي Regedit و انتخاب گزينه ي Export از منوي File در پنجره ي ظاهر شده، اقدام به تهيه پشتيبان نمايند.

ج) کپي دستي فايل هاي رجيستري

 کاربران سيستم عامل ويندوز 98 و يا 95 مي توانند با کپي کردن فايل هاي User.dat و system.dat که در محل نصب ويندوز قرار دارند، از آن ها نسخه پشتيبان تهيه کنند . کاربران ويندوز Me بايد از فايل Classes.dat نيز پشتيبان تهيه کنند. البته از آنجا که اين فايل ها بصورت مخفي و سيستمي هستند، قبل از آنکه بتوانيد آنها را مشاهده کنيد، بايد تنظيمات مربوط به مشاهده ي اين فايل ها را در ويندوز اجرا کنيد .

آشنايي با فايل هاي User.dat و System.dat در رجيستري

 برنامه Setup ويندوز براي ايجاد رجيستري، دو فايل به نامهاي User.dat و System.dat را ايجاد مي کند که از نوع پنهان سيستمي و فقط خواندني هستند و در داخل پوشه اصلي ويندوز قرار مي گيرند.
فايل: User.dat
 براي ذخيره اطلاعات کاربر طراحي شده است و در آن اطلاعات زير ذخيره مي شوند:
  زمينه ي ميزکار، الگوي رنگ ، گزينه ها ي ماوس، گزينه هاي Accesibility و ديگر پارامترهايي که در پنجره Control Panel تعيين مي شوند
  آيکون هاي روي Desktop
  پوشه ها و ميانبر هاي موجود در منو
  پيکر بندي تعريف شده براي پنجره ي Windows explorer
  پارامترهاي تعيين شده براي Accessories ويندوز
  اتصالات شبکه و کلمات رمز
 هر زمان که از ويندوز خارج مي شويد، سيستم کپي پشتيبان جديدي از فايل User.dat را ايجاد مي کند . اين کپي پشتيبان نيز از نوع پنهان ، سيستمي و فقط خواندني است و نام آن User.DA0 مي باشد . اگر به هر دليلي فايل User.dat خراب شده و يا از بين برود سيستم از اين فايل استفاده مي کند .
 فايل: System.dat
  گروههاي مختلف سخت افزار هاي شناسايي شده توسط ويندوز
  دستگاه هاي مختلف متصل شده به کامپيوتر
  منابع مورد استفاده در هر دستگاه
   اطلاعات Plug&play بدست آمده از Bios و يا دستگاههاي Plug&Play
  درايورهايي که در حالت حفاظت شده کار مي کنند و در زمان شروع به کار ويندوز بارگذاري(Load) مي شوند
  پارامترهاي داخلي ويندوز
  پارامترهاي برخي از برنامه هاي کاربردي 32 بيتي

پاكسازي رجيستري

 حتما تا به حال پس از نصب يا حذف برنامه هاي مختلف بر روي سيستم خود با مشکل سرعت پائين ويندوز مواجه شده ايد .در واقع علت اصلي، باقي ماندن برخي فايلهاي مربوط به برنامه هاي حذف شده در سيستم مي باشد که در هنگام حذف بطور کامل پاک نمي شوند. اين امر سبب افزايش بي دليل حجم رجيستري مي شود . اين وظيفه بر عهده كنترل كننده رجيستري است که آن را پاكسازي کند .
 کاربران ويندوز 95 مي توانند بر روي دكمه Start و سپس گزينه Run كليك کرده، عبارت regclean را تايپ کنند و سپس دكمه Enter را فشار دهند.
 در نسخه هاي بعدي غير از ويندوز Xp ، از برنامه هايي مانند Regclean و EasyCleaner که مي توان آنها را از طريق اينترنت دريافت کنيد .
 برنامه هاي ديگري نيز همچون Norton System Works و يا Ontrack System Suite وجود دارند که مي توانيد در ويندوز Xp نيز از آنها استفاده کنيد .

بازيابي رجيستري

 ممکن است در مواردي اقدام به تغيير رجيستري کنيد و حتي خطايي در ظاهر نشان داده نشود ، مثلا تنظيمي را انجام مي دهيد که مجاز است ولي اين تنظيم مناسب سيستم شما نيست . در اين حالت لازم است نسخه هاي پشتيبان رجيستري را که قبلاً ذخيره کرده ايد، فعال کنيد .البته بايد توجه داشته باشيد که فايل پشتيبان رجيستري قديمي نباشد . زيرا آدرس و مشخصات برنامه هايي که شما نصب مي کنيد در رجيستري ثبت مي شود و درصورت استفاده از نسخه پشتيبان قديمي، تمامي اطلاعات مربوط به برنامه هاي جديد تر از بين خواهد رفت .

ساختار فايل هاي رجيستري

 رجيستري داراي يک ساختار درختي (همانند پوشه هاي مختلف موجود در هارد ديسک) است.
 هر شاخه اصلي ، کندو (Hive) ناميده مي شود و هر کندو نيز دربردارنده کليد هاست.(Keys) هر کليد شامل کليد هاي ديگر و به همين ترتيب آن هم شامل کليدها يا مقادير ديگري است. مقادير در واقع اطلاعاتي است که در رجيستري ثبت شده است.
  شاخه هاي اصلي که بخش هاي مختلف اطلاعات را در رجيستري ذخيره مي کنند عبارتند از :
   HKEY_CLASSES_ROOT (شامل اطلاعاتي مانند فايل هاي مربوط به پشتيباني از ويژگي (drag-and-drop) ، اطلاعات مربوط به OLE (Object Linking and Embedding)و کليدهاي ميانبر ويندوز )
  HKEY_CURRENT_USER (شامل اطلاعاتي مانند نام هاي Logon ، تنظيمات مربوط به Desktop و تنظيمات (Start menu )
   HKEY_LOCAL_MACHINE (شامل اطلاعاتي درباره ي نوع قطعات سخت افزاري )
  HKEY_USERS (شامل اطلاعاتي در باره ي تنظيمات منحصر به فرد هر يک از کاربران )
  HKEY_CURRENT_CONFIG(که به بخشي از HKEY_LOCAL_MACHINE که مربوط به ساختار سخت افزار هاست لينک مي شود)

 
منبع:
            سايت http://www.irandevelopers.com

براي دريافت مقاله مي توانيد روي عکس زير کليک نماييد.

back
طراحي شده توسط مرکز خدمات کامپيوتري دفتر برنامه ريزي و تاليف کتب درسي